داروسازی

نام علمی : .Allium sativum L

از خانواده لاله Liliaceae

نام های عمومی : در انگلیسی به آن «Garlic » و در فارسی به آن سیر می گویند.

پراکندگی گیاه ( در ايران) : در غالب نواحی ایران پرورش میابد.

قسمت مورد استفاده گیاه : بولب (Bulb). در موارد نادر از روغن فرار سیر نیز استفاده می گردد.

ترکیبات موثره مهم : تیوسولفات ها ( مانند آلیسین ) و یا ترکیبات حاوی گوگرد ( مانند آلیئین )

اثرات دارویی : ضد میکروب ( ضد ویروس ، ضد قارچ ، ضد باکتری )، پایین آورنده چربی ، آنت اکسیدانت ، فیبرینولیتیک ، اکسپکتورانت ، هیپوتانسیو ، آنتی پلاکت ( ضد انعقاد ) ، آنتی کانسر

موارد استفاده دارویی :

1-     درمان هیپرتانسیون خفیف

2-     هیپر لیپیدمی و هیپر کلسترولمی ( در این مورد به عنوان یک داروی کمکی علاوه بر رعایت رژیم غذایی مناسب ، استفاده می شود )

3-     درمان آترواسکلروزیس

4-     پیشگیری از آسیب های عروقی ناشی از کهولت سن

5-     درمان کمکی بالا بودن قند خون

6-     درمان برونشیت مزمن ، سیاه سرفه ، آنفلوانزا و سرما خوردگی های رایج

7-     به صورت موضعی در درمان زخم های عفونی ، دردهای عصبی و رماتیسمی ، میخچه و زگیل

8-     پیشگیری از ابتلا به وبا و درمان اسهال های ساده

9-     درمان عفونت های انگلی از قبیل آسکاریازیس ( در درمان آسکاریازیس به صورت تنقیه مصرف می گردد )

مکانیسم اثر :

1-     سیر میزان کلسترول سرم ، تری گلیسرید سرم و LDL را کاهش داده و میزان HDL سرم را افزایش می دهد ( عمدتا ناشی از ترکیب دی آلیل دی سولفاید است که از تجزیه آلیسین حاصل می شود ). افزایش در میزان HDL می تواند باعث حذف کلسترول از بافتهای شریانی شود. اثر پایین آورندگی کلسترول سیر، وابسته به دوز بوده و مکانیسم های مداخله کننده در این امر شامل مهار سنتز لیپید و افزایش دفع استرول های خنثی و اسیدی می باشد. تصور می شود اثر هایپولیپیدمیک سیر ، ناشی از کاهش بیوسنتز تری آسیل گلیسرول ( از طریق کاهش غلظت بافتی NADPH )، افزایش هیدرولیز تری آسیل گلیسرول ها ( از طریق افزایش فعالیت لیپاز ) و غیر فعل سازی آنزیم های در گیر در سنتز لیپید ( از طریق بر همکنش با گروه های تیول آنزیم ها ) باشد.

2-     سیر در پایین آوردن فشار خون موثر می باشد زیرا مصرف آن موجب اتساع شرایین و مویرگ ها می شود و به نظر می رسد که بر روی حرکات و انقباضات قلب نیز اثر مفید ظاهر می نماید.

3-     اثرات فیبرینولیتیک و ضد انعقادی سیر ناشی از کاهش غلظت سرمی فیبرینوژن ، مهار تجمع پلاکت ها ، کاهش ویسکوزیته پلاسما و مقدار هماتوکریت می باشد.

4-     اثرات ضد میکروبی سیر ، بخشی ناشی از اثر مهاری بر روی رشد یا تکثیر میکروب ها بوده و بخشی ناشی از تحریک فعالیت سیستم ایمنی ( افزایش فعالیت ماکروفاژهای بافتی ) می باشد. همچنین سیر با افزایش تعداد سلول های کشنده طبیعی ( Natural killer cells) که نقش مهمی را در سیستم ایمنی بدن ایفا می نمایند ، باعث از بین رفتن سلول های سرطانی ، ویروس ها و باکتری ها می شود.

5-     اثرات آنتی اکسیدانی سیر ناشی از افزایش میزان گلوتاتیون درون سلولی می باشد.

موارد منع مصرف :

 قبل از اعمال جراحی ( چون باعث افزایش زمان خون ریزی می شود ) و در افرادی که حساسیت به سیر دارند نباید مصرف شود. سیر چون جذب ید را کاهش می دهد ، نباید در افراد مبتلا به هایپوتیروییدیسم مصرف گردد. همچنین به افرادی که دارای التهاب معده می باشند نباید تجویز شود.

احتیاطات و عوارض جانبی :

اگر سیر به صورت خام ، توسط افرادی که عادت به مصرف این گیاه ندارد ، استفاده گردد می تواند موجب بروز تحریکات گوارشی بشود. زیاده روی در مصرف سیر ، علاوه بر آنکه باعث می گردد که بوی نامطبوع آن ، تا مدته ادامه پیدا نماید ، موجبات پیدایش سر درد ، تشنگی زیاد ، ضعف بینایی و حالات ناراحت کننده دیگر را فراهم می آورد. از عوارض جانبی این گیاه که به دنبال مصرف خوراکی مقادیر مجاز مکن است حاصل گردد می توان به مواردی چون سر درس ، درد عضلانی ، خستگی، سرگیجه ، ناراحتی های گوارشی ، تهوع ، استفراغ ، اسهال ، احساس سیری یا پر بودن معده ، احساس سوزش و تحریک در دهان و دستگاه گوارش ، افزایش تعریق ، استشمام بوی سیر از دهان و پوست و همچنین آسم ( ناشی از حساسیت به این دارو ) می توان اشاره نمود. به دنبال مصرف موضعی سیر نیز عوارضی چون واکنش های حساسیتی ، درماتیت تماسیو حتی تاول و سوختگی ( در اثر مصرف موضعی به مدت  حداقل 6 تا 18 ساعت )، ممکن است بروز نماید. لذا در صورت استعمال خارجی سیر ، از مصرف طولانی مدت آن می بایست خودداری گردد.

سمیت:

سیر معمولا غیر سمی بوده اما مصرف بیش از حد مجاز آن می تواند باعث تشدید عوارض جانبی این دارو گردد.

تداخلات دارویی:

1-       داروهای ضد انعقاد ( وارفارین و هپارین ) : سیر می تواند در مصرف توام با داروهای ضد انعقاد ، اثرات این داروها را تشدید نموده و احتمال بروز خونریزی داخلی را افزایش دهد.

2-       داروهای ضد التهاب غیر استروییدی ( آسپرین و ایندومتاسین ) : سیر می تواند تجمع پلاکتی را مهار نموده و باعث افزایش زمان خون ریزی بشود. لذا در صورت مصرف توام با داروهای ضد التهاب غیر استروییدی ، احتمال بروز خون ریزی را افزایش می دهد.

3-       داروهای پایین آورنده قند خون ( انسولین و داروهای ضد دیابت خوراکی ): سیر باعث کاهش خون گردیده و لذا می بایست به هنگام مصرف توام آن با داروهای پایین آورنده قند خون ، بسیار دقت نمو.

مصرف در حاملگی و شیردهی :

گزارش شده است که سیر می تواند به عنوان یک عامل سقط کننده جنین و موثر بر رحم عمل نموده و بر روی سیکل قاعدگی تاثیر بگذارد. با این حال هیچ گونه عوارضی در طی دوران حاملگی گزارش نگردیده است. از آنجاییکه مقدار مصرف درمانی سیر ، بیش از حد مجاز مصرف خوراکی معمول آن می باشد ، لذا توصیه می شود که در طی دوران حاملگی ، مورد استفاده درمانی قرار نگیرد. همچنین سیر می تواند در نوزادان و کودکان باعث کولیک ( قولنج ) بشود ، لذا مصرف درمانی آن در طی دوران شیردهی نیز توصیه نمی گردد. مقدار مصرف : 4 گرم از بولب تازه در روز.

تنظیم شده توسط دکتر مسعود مدرسی ، استاد فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی کرمانشاه